ENDOKRİNOLOJİ NEDİR ?

Endokrinoloji, hormonlarımızın yapım ve salgılanmasından sorumlu olan endokrin sistem ve bu sistemin hastalıklarıyla ilgilenen bir tıp bilimidir.Endokrin sistem endokrin bezlerin (iç salgı bezleri) oluşturduğu bir sistemdir. Bu bezler vücudumuzun her yerine dağılmış durumda bulunurlar. Endokrin bezler hormon sentez ve salgısı yapan organlardır. Hormonlar vücudumuzdaki değişik aktiviteleri kontrol eder. Hormonların kontrol ettiği aktiviteler başlıca şunlardır:

Devamı

ADDİSON HASTALIĞI (ADRENAL BEZ YETERSİZLİĞİ)

Adrenal bezler (Böbreküstü bezleri) her iki böbreğin üzerinde yer almaktadır. Normal durumda üç çeşit hormon salgılarlar: Glukokortikoidler, mineralokortikoidler ve androjenler. Adrenal bezlerin bu hormon gruplarından bir veya daha fazlasının yetersiz üretimi sonucu adrenal bez yetersizliği oluşur. Nadir görülen bir hastalıktır,100 bin kişide bir görülür, kadın ve erkek eşit olarak etkilenir, en sık 30-50 yaşlarda tanı konulur.

Devamı

ADRENAL KİTLE (BÖBREKÜSTÜ BEZİNDE KİTLE)

Böbreküstü bezi (adrenal bez), karın içinde böbreğin hemen üzerinde yer alan, vücudumuzdaki hormon salgılayan bezlerden birisidir. Her böbreğin üzerinde birer tane olmak üzere, vücutta iki tane böbreküstü bezi bulunur. Salgıladıkları hormonlarla vücut için yaşamsal önem taşıyan adrenal bezler, iki katmandan oluşur ve bu katmanlar farklı fonksiyonlara sahiptir.

Devamı

CUSHİNG SENDROMU (KORTİZOL HORMON FAZLALIĞI)

Cushing sendromu, vücutta “kortizol” adı verilen hormonun uzun süre normalde olması gerekenden çok daha yüksek seviyede olduğu bir durumdur. Kortizol hormonu her iki böbreğin üzerinde bulunan böbrek üstü bezlerinden salgılanmaktadır ve yaşam için mutlaka olması gereken bir hormondur. Kortizol hormonunun pek çok doku üzerine etkisi vardır ve insanların hastalıklar gibi streslerle baş etmesini sağlar. Ayrıca kan basıncı ve kan şekeri düzenlenmesinde, alınan besinlerin enerjiye dönüşmesinde rol oynar. Kortizolün böbrek üstü bezinden salgılanmasını sağlayan uyarıcı hormon da “ACTH” diye adlandırılan bir hormondur.

Devamı

DİYABET (ŞEKER HASTALIĞI)

Diyabet, insülin direnci, insülin eksikliği veya her ikisinin bir arada bulunmasına bağlı olarak gelişen, kan şekerinin yüksek olduğu bir hastalıktır. İnsülin pankreasın beta hücrelerinden salgılanan bir hormondur. Kandaki şekerin (glukoz) hücre içine girmesini sağlar. Bunun için hücrenin reseptör adı verilen bölgesine bağlanıp bir dizi olayı başlatır. Yani insülin, hücre kapısını açan anahtar gibi görevi yapar. Hücre içine giren glukoz yakıt olarak kullanılır, enerjiye dönüştürülür.

Devamı

D VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ

D vitamini, vücutta birkaç önemli görevi olan yağda çözünen bir vitamindir. Vücudumuzda deride güneş ışığı yardımıyla sentezlenmektedir. Bu yüzden halk arasında güneş vitamini olarak da adlandırılmaktadır.

Devamı

GEBELİK VE TİROİD HASTALIKLARI

Gebelik tiroid bezi tarafından üretilen tiroid hormonlarının düzeylerini etkileyebilen bir durumdur. Gebelikte veya gebelik sonrasında tiroid hormon düzeyleri ile ilgili problemler görülebilir. Bu nedenle doktorunuz (jinekoloğunuz veya endokrinoloğunuz) gebelik planınız olduğunda ya da gebelikle başvurduğunuzda tiroid değerlendirmesi için de kan tetkiki isteyecektir.

Devamı

GUATR

Boynun alt yarısında, nefes borusunun önünde bulunan kelebek şekilli bir iç salgı bezi olan tiroid bezinin büyümesine guatr denilmektedir. Tiroid bezinin hastanın yaşı ve cinsiyeti için normal olarak tanımlanan boyuttan büyük olmasıdır. Guatr varlığı, tiroid bezinin hormon üretme görevinde mutlaka sorun olduğu anlamına gelmemektedir. Tiroid bezi büyüdüğünde, çok fazla hormon (hipertiroidi) üretebildiği gibi çok az hormon (hipotiroidi) da üretebilir veya yeterli miktarda, normal düzeyde hormon (ötiroidi) üretimine devam da edebilir. Bir kişide guatr gelişmesi, tiroid bezinin anormal şekilde büyümesine neden olan bir durum olduğunu göstermektedir.

Devamı

HASHİMOTO HASTALIĞI

Hashimoto hastalığı, vücudun bağışıklık sisteminin kendi tiroid bezine düşman hale gelerek saldırdığı, tiroid hücrelerinin işlevini kaybettiği otoimmün (bağışıklık sisteminin yanlışlıkla kendi dokusuna saldırması) bir tiroid hastalığıdır. Hashimoto adı hastalığı ilk kez tanımlayan Japon cerrahın isminden gelir. Hashimoto tiroiditi (kronik otoimmun tiroidit) de denilmektedir. Hastalığın patolojisi, tiroid dokusuna saldıran ve ilerleyici bez harabiyetine neden olan antitiroid (tiroide karşı) antikorların oluşumunu içerir.

Devamı

HİPERPARATİROİDİZM (PARATİROİD HORMON YÜKSEKLİĞİ)

Paratiroid Hormon, vücudumuzda kalsiyum dengesini düzenleyen hormonlardan biridir. Normalde, kan kalsiyum seviyesindeki azalma bu hormonun salgısının artmasına neden olur, böylece kalsiyum seviyesi hızla normale getirilebilir. Paratiroid hormon, paratiroid bez adı verilen küçük bezler tarafından salgılanır. Paratiroid bezleri normalde kişilerin %85’inde tiroid bezinin yanlarında ve arkasında sağ ve solda 2 adet olmak üzere ortalama 4 tane olarak yer alırlar.

Devamı

HİPERTANSİYON (YÜKSEK TANSİYON)

Normal işlevinde kalp kasıldığında atar damara kanı pompalar ve damar yapısının buna gösterdiği dirence bağlı olarak kan basıncı oluşur. Yani kan basıncı kalbin pompaladığı kan miktarı ve damar yapısındaki direnç ile ilişkili olarak ortaya çıkar. Kalp istirahat halindeyken de damarlarda bulunan kana bağlı belli bir kan basıncı düzeyi mevcuttur.

Devamı

HİPERTİROİDİ (TİROİD BEZİNİN FAZLA ÇALIŞMASI)

Tiroid bezi boynun ortasında yer alan iki loblu bir bezdir. T3 ve T4 adlı tiroid hormonlarını üretir. Beyinde yer alan hipofiz bezinin tiroid bezini, tiroid stimülan hormon (TSH) ile uyarması sonucu T3, T4 üretilerek kana salınır. Hipertiroidi tiroid bezinden salgılanan tiroid hormonlarının fazlalığını ifade eder. Dolaşımda T3 ve T4 düzeyinin yüksek olmasına da hipertiroidi denir.

Devamı

HİPOFİZ HASTALIKLARI

Hipofiz bezi ve oldukça nadir görülen hipofiz hastalıkları hakkında yeterli bilgi sahibi olunmadığında hem hastanın kendisi hem de ailesi doğal olarak endişelenmektedirler. Oysa son yıllarda görüntüleme tekniklerinin (bilgisayarlı tomografi - BT ve manyetik rezonans - MR) giderek yaygınlaşması ve sağlık kuruluşlarına kolay ulaşılma sonucu hipofiz hasta sayısı da artmaktadır.

Devamı